در خبر است از حضرت امام صادق عليه السلام كه « الْعِلْمُ ثَلاثَةِ كِتابٌ وَ سُنَّةٌ وَ لا أدْري » « 1 » علم سه‌گونه است : كتاب ، سنت و نمىدانم ، كه اگر حكمى از كتاب يا سنت به‌دست نيامد تنها وظيفه « نمىدانم » است و بس . و بالاخره حاكميت و حَكَميْتِ يا الهى است و يا طاغوتى و ديگر هيچ « ألَمْ تَرَ إلَى الَّذينَ يَزْعُمُونَ أنَّهُمْ آمَنوا بِما انْزِلَ إلَيْكَ و ما انْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُريدونَ أنْ يَتَحاكَموا إلى الطَّاغُوتِ و قَدْ امِرُوا أنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَ يُريدُ الشَّيطانُ أنْ يُضِلَّهُمْ ضَلالًا بَعيداً » ( 4 : 60 » آيا نديدى كسانى را كه گمان مىكنند ، به‌آن‌چه سوى تو و سوى پيغمبران پيشين فرستاده شده ايمان آوردند ، مىخواهند تحاكم و دعواشان را به‌سوى طاغوت ببرند و حال آن‌كه مأموريت دارند به‌طاغوت كفر ورزند و شيطان همى خواهد كه آنان‌را به‌گمراهى دورى بكشاند . در مقام قضاوت باطل ، حرمتِ شديدِ دو بعدى از آيات و روايات نمودار است كه هم قضاوتِ نااهلان حرام‌است و هم طرحِ دعوى نزد اينان ، و نااهل هركه باشد ، كه موازينِ شرعى قضاوت را دارا نيست ، چنان كسى طاغوت و اهل آتش است ، خواه دانسته بر خلاف حق حكم كند و يا نادانسته ، گرچه احياناً هم حُكْمِ به‌حق كند ، در هر سه حال اهل آتش است چنان‌كه از حضرت امام صادق عليه السلام آمده است : « ألْقُضاةُ أرْبَعَةٌ ثلاثَةٌ

--> ( 1 ) - محجه البيظاء فيض كاشانى